az en
News / “Danışılmış oyunlar və oyun nəticələrinin manipulyasiyası”

“Danışılmış oyunlar və oyun nəticələrinin manipulyasiyası”

Lisenziya Dərc olundu: 29.12.2016 Çap
İdmanla məşğul olmaq “sağlam bədəndə sağlam ruh” şüarının əsası kimi çıxış edir. İdmanın ictimai nüfuzunun və populyarlığının artmasında idman yarışlarının təşkili və keçirilməsi önəmli rola malikdir. İdman yarışlarında manipulyasiya halları isə cəmiyyətin idmana olan marağını azaltmaqla yanaşı, idmana və idmançıya qarşı olan ictimai inam və etimadın azalmasına da səbəb olur. 
 
“Danışılmış oyunlar və oyun nəticələrinin manipulyasiyası”
Bu cür neqativ hallarla beynəlxalq səviyyədə mübarizə aparmaq üçün 18 sentyabr 2014-cü ildə Avropa Şurası çərçivəsində İdman Yarışlarının Manipulyasiyası haqqında Konvensiya qəbul edilmişdir. Konvensiyanın əsas məqsədini idmanda şəffaflığın və idman etikasının qorunması məqsədilə idman yarışlarında manipulyasiya halları ilə mübarizə təşkil edir. Azərbaycan Respublikası 18 sentyabr 2014-cü ildə sözügedən Konvensiyanı imzalamışdır. Azərbaycanla yanaşı Rusiya, Fransa, Avstriya, Niderland, Danimarka, Gürcüstan Almaniya, İtaliya, Belçika və başqa dövlətlər də bu Konvensiyanı imzalayıblar. Konvensiyada üzv dövlətlər üçün nəzərdə tutulan öhdəliklərdən biri də qanunvericiliyə idman yarışlarında manipulyasiya hallarına səbəb olan əməllərin hüquqi məsuliyyətə səbəb olması ilə bağlı əlavə və düzəlişlərin edilməsidir. Bu məqsədlə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə və Bədən Tərbiyəsi və İdman haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununa bir sıra əlavə və dəyişikliklər edilmişdir.
 
Bədən Tərbiyəsi və İdman haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununda idman yarışlarında manipulyasiyaya "şəxsin özünün və ya başqasının xeyrinə qeyri-qanuni üstünlük əldə etməsi üçün idman yarışlarının gedişatını və ya nəticəsini qəsdən dəyişdirməyə yönəlmiş əməli" kimi tərif verilir. Qanuna əsasən idman yarışlarında manipulyasiya hallarının yolverilməzliyi idman sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsipi kimi təsbit olunur və bu cür neqativ halların qarşısının alınması dövlətin bu sahədə əsas vəzifələrindən biri kimi müəyyən olunur.
 
Cinayət Məcəlləsinin 192-2 –ci maddəsində isə idman yarışlarında manipulyasiya əməllərinə görə ümumi və xüsusi subyektlər üçün cəzalar müəyyən edilir. Bu növ cinayətlərin qarşısını almaq məqsədilə Məcəllə həvəsləndirici norma kimi bu əməli törətmiş şəxsin bu barədə müvafiq dövlət orqanına könüllü məlumat verməsini və ya bu əməli ona qarşı tətbiq edilən hədə-qorxu nəticəsində etməsini cinayət məsuliyyətini istisna edən hal kimi müəyyən edir.
 
Maddə 192-2. İdman yarışlarının manipulyasiyası
 
192-2.1. İdman yarışlarının manipulyasiyası məqsədi ilə idmançıya, idman hakiminə, məşqçiyə, sponsora və ya digər şəxsə onun özü və ya üçüncü şəxslər üçün birbaşa və ya dolayı yolla, şəxsən və ya vasitəçidən istifadə etməklə, maddi və ya sair nemət, imtiyaz və ya güzəşt təklif olunması, vəd edilməsi və ya verilməsi -
üç min manatdan beş min manatadək miqdarda cərimə və ya üç ildən altı ilədək müddətə azadlıqdan mərhum etmə ilə cəzalandırılır.
192-2.2. İdman yarışlarının manipulyasiyası məqsədi ilə idmançı, idman hakimi, məşqçi, sponsor və ya digər şəxs tərəfindən hər hansı hərəkətə (hərəkətsizliyə) görə onların özü və ya üçüncü şəxslər üçün birbaşa və ya dolayı yolla, şəxsən və ya vasitəçidən istifadə etməklə, maddi və ya sair nemətin, imtiyazın və ya güzəştin istənilməsi və ya alınması, yaxud bu barədə təklifin və ya vədin qəbul edilməsi -
üç min manatdan beş min manatadək miqdarda cərimə və ya üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə üç ildən altı ilədək müddətə azadlıqdan mərhum etmə ilə cəzalandırılır.
192-2.3. Bu Məcəllənin 192-2.1-ci və 192-2.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllər:
192-2.3.1. təkrar törədildikdə;
192-2.3.2. mütəşəkkil dəstə və ya cinayətkar birlik (cinayətkar təşkilat) tərəfindən törədildikdə -
altı ildən səkkiz ilədək müddətə azadlıqdan mərhum etmə ilə cəzalandırılır.
192-2.4. İdman yarışlarının manipulyasiyası məqsədi ilə idmançıya, idman hakiminə, məşqçiyə, sponsora və ya digər şəxsə, yaxud onların yaxın qohumlarına zor tətbiq etmə və ya zor tətbiq etmə hədəsi ilə hədələmə, yaxud onların özü və ya yaxın qohumları haqqında rüsvayedici məlumatlar yayma və ya onların özünün və ya yaxın qohumlarının əmlakını tələf etmə hədəsi ilə onların hər hansı hərəkətləri etməsini və ya etməməsini tələb etmə -
üç ilədək müddətə azadlıqdan mərhum etmə ilə cəzalandırılır.
192-2.5. Bu Məcəllənin 192-2.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əməllər həyat və ya sağlamlıq üçün təhlükəli olan zor tətbiq etməklə törədildikdə -
üç ildən altı ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.
Qeyd:
1. Bu Məcəllənin 192-2.1-ci, 192-2.2-ci və 192-2.4-cü maddələrində “idman yarışlarının manipulyasiyası” dedikdə şəxsin özünün və ya başqalarının xeyrinə qeyri-qanuni üstünlük əldə etməsi üçün idman yarışlarının gedişatını və ya nəticəsini qəsdən dəyişdirməyə yönəlmiş əməli (hərəkəti və ya hərəkətsizliyi) başa düşülür.
2. Bu Məcəllənin 192-2.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əməli törətmiş şəxs bu barədə müvafiq dövlət orqanına könüllü məlumat verdikdə və ya bu əməli ona qarşı tətbiq edilən hədə-qorxu nəticəsində etdikdə cinayət məsuliyyətindən azad edilir.
3. Bu Məcəllənin 192-2.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əməli öz xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar törətmiş vəzifəli şəxs bu Məcəllənin 311-сi maddəsinə əsasən cinayət məsuliyyətinə cəlb olunur.
 
Bədən Tərbiyəsi və İdman haqqında Azərbaycan Republikasının Qanununun 11.2.8-ci maddəsinə əsasən idman yarışlarında manipulyasiya hallarına qarşı mübarizə aparmaq idman federasiyalarının vəzifəsi kimi müəyyən edilir. Ölkədə futbolun idarəetməsini həyata keçirən qurum kimi AFFA futbol yarışlarında manipulyasiya hallarının qarşısının alınması ilə bağlı bir sıra tədbirlər həyata keçirib.
 
İlk növbədə, AFFA İcraiyyə Komitəsinin 29 avqust 2016-cı il tarixində keçirilən iclasında “Danışılmış oyunlar və oyun nəticələrinin manipulyasiyası” ilə bağlı Bəyannamə forması qəbul olunmuşdur. Komitənin qərarına uyğun olaraq həmin bəyannəmə peşəkar futbolla məşğul olan şəxslər tərəfindən imzalanması üçün ölkədə fəaliyyət göstərən bütün peşəkar futbol klublarına göndərilmişdir.
 
2017/18 futbol mövsümünə başlayaraq AFFA İntizam Məcəlləsi  “Danışılmış oyunlara qarşı” -  xüsusi normalar müəyyən edir.
91-ci maddə bilavasitə olaraq  “Danışılmış Oyun”a və futbol klublarına qarşı xüsusi sanksiyalara və buna cəlb olunmuş digər əlaqəli şəxslərə istinad edir. 93-cü maddə “Danışılmış Oyun” barəsində səlahiyyətli orqanları zamanında məlumatlandırmayan oyunçulara, məşqçilərə və digər rəsmilərə qarşı sanksiyalara istinad edir. 92-ci maddə önləyici rol oynayaraq , istinad edir ki, oyunçular, hakimlər, məşqçilər və digər rəsmilərə  iştirak etdikləri yarışlarda mərcə daxil olduqları üçün sanksiyalar tətbiq olunmalıdır.
Üstəlik, İntizam Komitəsi “Əsasnaməsi”nin 2.5 maddəsinə müvafiq olaraq İntizam Komitəsinin İntizam Məcəlləsində göstərilənlərdən əlavə “Danışılmış Oyun”a cəlb olunmuş şəxsə dair sanksiya tətbiq etmək səlahiyyəti var.
 
Eyni zamanda, futbol yarışlarında manipulyasiya halları ilə mübarizə məqsədilə AFFA müxtəlif beynəlxalq futbol qurumları ilə əməkdaşlıq edir. Bu cür neqativ hallarla bağlı beynəlxalq futbol qurumları tərəfindən təqdim olunan təhlillər araşdırılması üçün yerli mütəxəssislərə təqdim olunur. Yerli mütəxəssislərin rəyi nəzərə alınmaqla qəbul edilmiş qərarlar barədə isə ictimaiyyət məlumatlandırılır.
 
 
Baş Sponsor 
Proyekt Partnyorları